“Đầu tư liệu có thật sự sai lầm hay không? Ngay cả ông vua đầu tư Warren Buffett cũng không phải là ngoại lệ.” Nhiều nhà đầu tư luôn băn khoăn về điều này, đặc biệt khi họ gặp phải thất bại trong đầu tư và bắt đầu hoài nghi bản thân. Thực tế là, Buffett cũng đã thừa nhận rằng trong sự nghiệp đầu tư của mình, ông đã mắc phải không ít sai lầm, nhưng điều làm nên thành công bền vững của ông nằm ở cách mà ông phát hiện, thừa nhận sai lầm và điều chỉnh chiến lược trong những tình huống khác nhau. Bài viết này sẽ dựa trên những tình huống thực tế để giúp bạn nhận diện được khi nào cần kiểm tra lại bản thân trong quá trình đầu tư, và học hỏi từ tư duy cũng như hành động vượt qua sai lầm của Buffett.
Q1: Khi nào tôi nên nhận ra rằng “mình cần kiểm tra xem đã mắc sai lầm trong đầu tư”?
Trong đầu tư, nguyên nhân kích thích thường gặp là khi bạn liên tục thua lỗ hoặc có sự sai lệch rõ rệt so với kỳ vọng của thị trường. Ví dụ, bạn đã mua vào một cổ phiếu dựa trên tiềm năng tăng trưởng của nó, nhưng sau một hai năm, bạn nhận ra hiệu suất không như mong đợi, hoặc cổ phiếu đó ngày càng giảm giá theo sự biến động của thị trường chung. Lúc này, bạn thường sẽ tự hỏi: “Liệu tôi có sai lầm không? Làm sao để khôi phục lại?”
Khi đó, bạn cần dừng lại và không nên mù quáng chạy theo đám đông hay cứng đầu với quan điểm của mình, mà hãy bắt đầu quá trình xem xét lại, hỏi bản thân: Các tiêu chí đầu tư mà tôi đã đặt ra có đủ tự tin không? Tôi có bỏ qua những rủi ro quan trọng nào không? Đây chính là tình huống thực tiễn để xác định xem bạn có mắc sai lầm hay không.
Q2: Buffett đánh giá sai lầm của mình như thế nào? Chúng ta nên học hỏi gì?
Trong các trường hợp khác nhau, Buffett nhấn mạnh rằng bước đầu tiên sau khi mắc sai lầm là phải thừa nhận và công nhận điều đó. Ông cho rằng “Bất kỳ ai khi mắc sai lầm, điều quan trọng là phải dũng cảm đối diện với sai lầm, chỉ có như vậy mới có không gian để cải thiện.”
Hãy hình dung một tình huống: Khi Buffett phát hiện rằng tình hình cơ bản của một công ty mà ông đã đầu tư đã xấu đi, hoặc ông đánh giá sai về xu hướng ngành, ông sẽ ngay lập tức xem xét lại giá trị cổ phiếu này và xem liệu có nên bán ra hay không. Ông không bao giờ sa vào việc cố chấp với quyết định sai lầm của mình.
Chúng ta cũng nên có sự linh hoạt tương tự trong đầu tư, tránh những tổn thất lớn từ việc cứng đầu.
Q3: Trong tình huống nào Buffett sẽ chọn tiếp tục gắn bó với khoản đầu tư ban đầu thay vì ngay lập tức cắt lỗ?
Đầu tư không đơn giản chỉ là mua và bán, Buffett có một hệ thống logic cốt lõi về đầu tư giá trị. Khi ông tin rằng tình hình cơ bản của công ty vẫn ổn định, và chỉ có sự biến động thị trường ngắn hạn ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, ông sẽ tiếp tục giữ lại cổ phần. Sự đánh giá này thường dựa trên sự hiểu biết sâu sắc của ông về “hào bảo vệ” của doanh nghiệp và đội ngũ quản lý.
Nếu bạn là một nhà đầu tư dài hạn, khi thấy giá cổ phiếu biến động, hãy cân nhắc liệu đó có chỉ là sự dao động tạm thời do cảm xúc thị trường gây ra, hay thực sự có vấn đề nền tảng.
Q4: Nếu tôi thường xuyên ra quyết định sai lầm do cảm xúc, có chiến lược nào tôi có thể học hỏi từ Buffett không?
Buffett thường nhấn mạnh sự bình tĩnh và lý trí; ông sẽ tránh ra quyết định trong những lúc thị trường hoảng loạn hoặc phấn khích. Trong bối cảnh đó, ông thường thiết lập kỷ luật đầu tư của mình, chẳng hạn như không chạy theo tin tức nóng của thị trường mà không xem xét kỹ lưỡng, và tiếp tục tìm hiểu giá trị của doanh nghiệp.
Khi bạn cảm thấy mình đang bị kích thích bởi sợ hãi hoặc tham lam, hãy ngừng lại và đặt ra một bộ quy tắc cho bản thân để nhắc nhở — ví dụ như thiết lập quy tắc dừng lời và dừng lỗ tự động, hoặc định kỳ xem xét danh mục đầu tư của mình, tất cả đều là các phương pháp thực tiễn để tránh việc để cảm xúc chi phối quyết định đầu tư.
Q5: Buffett hồi phục từ sai lầm và nâng cao hiệu quả đầu tư như thế nào?
Buffett xem mỗi sai lầm là một cơ hội học hỏi. Sau mỗi sai lầm, ông sẽ tự suy ngẫm về quá trình đánh giá của mình, tìm ra nguyên nhân sai lầm và điều chỉnh chiến lược đầu tư trong tương lai. Ví dụ, ông tăng cường nghiên cứu, tránh đầu tư quá tập trung hoặc tiếp tục theo dõi xu hướng ngành.
Chẳng hạn, ông từng nói rằng cần tránh đầu tư vào những ngành mà mình không hiểu, đây là bài học quan trọng mà ông đã học được từ những sai lầm trong những năm đầu. Bạn cũng có thể thông qua những suy nghĩ tương tự để dần tối ưu hóa tâm lý đầu tư và quá trình ra quyết định của mình.
Kết luận: Trong thực tiễn, có cần học cách từ sai lầm để phát triển như Buffett không?
Tất cả các nhà đầu tư đều mắc sai lầm, điều quan trọng là bạn có sẵn sàng dừng lại để xem xét và điều chỉnh trong ngữ cảnh đó hay không. Nếu bạn cảm thấy rằng quyết định đầu tư hiện tại của mình không mang lại kết quả như mong đợi, hoặc thường xuyên cảm thấy yếu đuối và vô vọng trước các thông tin thị trường, hãy học từ sự suy nghĩ và hành động của Buffett: hãy chấp nhận sai lầm, dũng cảm sửa đổi, và tiếp tục học hỏi.
Có được thái độ “tha thứ cho sai lầm và học hỏi” như vậy chính là con đường tất yếu để nâng cao tỷ lệ thành công trong đầu tư. Điều này không phải là dễ dàng, mà nó được tích lũy qua nhiều trải nghiệm thực tiễn trong cuộc sống.
Hành động khuyên nghị:
- Định kỳ xem xét danh mục đầu tư của bạn, đặc biệt là khi thua lỗ hoặc trong tình huống không rõ ràng.
- Thiết lập kỷ luật đầu tư và quy tắc dừng lời, dừng lỗ, giúp bạn tránh quyết định dựa vào cảm xúc.
- Tiếp tục nâng cao kiến thức về tài chính và ngành nghề, để có thêm cơ sở trong các đánh giá.
- Trao đổi với những nhà đầu tư cùng chí hướng, chia sẻ những sai lầm và bài học của mình.
Chỉ cần bạn biết vận dụng những chiến lược này trong tình huống đầu tư thực tế, bạn cũng có thể tăng cường khả năng chịu đựng sai lầm và điều chỉnh, tiến tới con đường đầu tư thành công vững chắc.
You may also like: Khám Phá Rủi Ro Giá Bitcoin: Kết Nối Giữa Kinh Tế Mỹ và Tâm Lý Thị Trường
