Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng nhiều tổ chức và cá nhân bắt đầu phụ thuộc vào các báo cáo và phân tích được tạo ra bởi AI. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện một tình huống thực tế: công ty kiểm toán nổi tiếng KPMG đã phải rút lại báo cáo của mình do thông tin ‘ảo giác’ (hallucinations) — tức là AI tạo ra thông tin sai lệch hoặc gây hiểu lầm. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi: Tôi có cần lo lắng về độ chính xác và độ tin cậy của nội dung do AI tạo ra không?
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách để xác định trong những tình huống nào cần cân nhắc cẩn thận đối với thông tin do AI tạo ra, những vai trò nào cần sử dụng AI một cách thận trọng hơn, và cung cấp các khuyến nghị hành động tương ứng.
Q1: Trong trường hợp nào, tôi nên bắt đầu lo lắng về vấn đề ‘ảo giác’ trong nội dung của AI?
Khi người dùng lần đầu tiếp xúc với nội dung do AI tạo ra, họ thường sẽ cảm thấy nó nhanh chóng và tiện lợi; nhưng khi bạn phát hiện dữ liệu hoặc sự thật mà AI đưa ra rõ ràng không phù hợp với thực tế, bạn sẽ bắt đầu nghi ngờ về độ tin cậy của nó. Ví dụ, một tổ chức chuyên nghiệp như KPMG mà phải rút lại báo cáo của mình sau khi phụ thuộc vào AI chính là một cảnh báo.
Tôi từng sử dụng công cụ AI để tiến hành nghiên cứu thị trường và phát hiện một số dữ liệu sai sót rõ ràng. Lúc ấy tôi đã nghĩ: “Liệu có cần phải xác minh nhiều lần thông tin do AI cung cấp không? Liệu mình có thể mắc sai lầm trong các quyết định quan trọng không?” Nhiều lần xảy ra tình huống như vậy đã khiến tôi phải suy ngẫm về việc ‘ảo giác AI’ thực sự phổ biến đến mức nào.
Q2: Tôi, một người sử dụng như vậy, thực sự có cần lo lắng về ảo giác của AI không?
Trên thực tế, việc cần lo lắng về ảo giác hay không phụ thuộc vào mục đích sử dụng và mức độ nhạy cảm với thông tin của bạn. Nếu bạn chỉ sử dụng AI để tạo ra bản nháp, ý tưởng hoặc nguồn cảm hứng, thì lúc đó thông tin sai lệch không ảnh hưởng lớn, thường có thể được điều chỉnh lại bằng não người trong giai đoạn sau.
Nhưng nếu bạn là một nhà quyết định doanh nghiệp, quản lý dự án, hoặc là chuyên gia cần sản xuất báo cáo chính thức, bạn phải hết sức lưu ý. Quá dễ dãi tin vào đầu ra của AI có thể dẫn đến phán đoán sai, ảnh hưởng đến toàn bộ tổ chức và thậm chí là lòng tin của khách hàng. Một người bạn của tôi, một giám đốc nghiên cứu phát triển, đã gần như tiêu tốn một khối lượng tài nguyên lớn để sửa chữa vì đã tin lầm vào một báo cáo kỹ thuật do AI tạo ra.
Q3: Sự kiện KPMG khiến tôi nghi ngờ, tôi có nên tiếp tục sử dụng AI không?
Đối mặt với các loại rủi ro trong nội dung AI như vậy, nhiều người sẽ xem xét việc ngừng sử dụng. Thực ra, việc có phù hợp hay không phụ thuộc vào cách bạn nhìn nhận AI: là “công cụ” hay “hộp đen quyết định”. Thái độ đúng đắn là xem AI như một công cụ hỗ trợ, tận dụng nó để tăng tốc độ sản xuất và đổi mới, trong khi vẫn giữ lại phán đoán chuyên môn và việc xác thực dữ liệu.
Bản thân tôi khi đánh giá lại các công cụ AI, đã bắt đầu củng cố quy trình xác minh và áp dụng phương pháp đối chiếu với nhiều nguồn khi đưa ra quyết định quan trọng, thậm chí mời đồng nghiệp giúp xem xét. Việc này giúp tôi tìm ra một điểm cân bằng: tận hưởng sự gia tăng hiệu suất nhưng không dễ dàng rơi vào tình huống bị hiểu lầm.
Q4: Có những tình huống nào không nên hoàn toàn phụ thuộc vào nội dung do AI tạo ra?
Các lĩnh vực có rủi ro cao, các văn bản hợp đồng pháp lý, phân tích tài chính chuyên nghiệp, chẩn đoán y tế, v.v., vấn đề ‘ảo giác’ trong nội dung AI đặc biệt nhạy cảm. Sai sót trong những lĩnh vực này có thể dẫn đến những thiệt hại kinh tế lớn hoặc tranh chấp trách nhiệm.
Tôi có một người bạn là luật sư đã đề cập rằng trước đây có một nhân viên mới thử sử dụng AI để viết điều khoản hợp đồng, và kết quả là ngôn ngữ của điều khoản đó gây hiểu lầm, dẫn đến tranh chấp với khách hàng. Điều này giúp tôi nhận ra rằng ở một số công việc chuyên môn, AI chỉ có thể hỗ trợ mà không thể hoàn toàn thay thế sự chuyên nghiệp và cẩn trọng của con người.
Q5: Trong công việc hàng ngày, tôi có thể làm gì để sử dụng các công cụ AI một cách an toàn, tránh rủi ro ảo giác?
Chiến lược tốt nhất là coi AI như một “nguồn thông tin hỗ trợ”, luôn kết hợp với xác minh dữ liệu từ nhiều nguồn khác và không chấp nhận đầu ra của AI một cách mù quáng. Hãy hình thành thói quen đối chiếu, khi gặp nghi vấn về dữ liệu hay chi tiết, hãy kịp thời kiểm chứng với chuyên gia hoặc các kênh uy tín.
Tôi thường dành thêm thời gian để kiểm tra thông tin và nguồn gốc sau khi nhận được bản nháp từ AI, và giữ lại phiên bản để có thể theo dõi sau này. Điểm quan trọng là: đừng hoàn toàn phụ thuộc vào AI, hãy tiếp tục gìn giữ khả năng nhận thức và tư duy phản biện của con người.
Tóm lại, vấn đề ảo giác trong nội dung do AI tạo ra không thể coi nhẹ, nhưng cũng không nên hoàn toàn phủ nhận giá trị của AI. Chỉ cần biết cách điều chỉnh kỳ vọng theo mục đích sử dụng và áp dụng các biện pháp kiểm tra thích hợp, AI có thể trở thành một công cụ sản xuất vô giá.
Nhằm tìm hiểu thêm cách sử dụng các công cụ AI một cách an toàn, bạn có thể tham khảo tại đây, giúp bạn tự tin đối mặt với những thử thách mới do công nghệ mang lại.
Muốn tìm hiểu thêm về các công cụ AI, kiến thức công nghệ mới hoặc những diễn biến tài chính đáng chú ý? Đọc thêm tại: Wikipedia cấm nội dung do AI tạo ra: Thách thức và ứng phó mới nhất của đội ngũ biên tập
Không chỉ giúp nâng cao hiệu suất, sự kết hợp giữa AI và Web3 còn là một xu hướng đáng chú ý trong tương lai. Nếu bạn muốn đón đầu làn sóng công nghệ tiếp theo, hãy tìm hiểu thêm tại OKX — một trong ba sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới: 機構首頁為機構客戶提供最強勁、最完整的數字貨幣交易解決方案
